Mevduat Faizi Nasıl Hesaplanır? Net Getiri, Stopaj ve Örnekler

Vadeli mevduat, birikimlerini düşük riskle değerlendirmek isteyenlerin en yaygın tercihidir. Ancak bankanın ilan ettiği faiz oranı ile hesabınıza yatan tutar arasında çoğu zaman fark vardır. Bu yazıda mevduat faizinin nasıl hesaplandığını, stopajın etkisini ve vade seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini örneklerle anlatıyoruz.

Mevduat faizi formülü

Türkiye’de bankalar vadeli mevduatta faizi genellikle basit faiz ve 365 gün esasıyla hesaplar:

Brüt faiz = Anapara × Yıllık faiz oranı × Vade (gün) ÷ 365

Net faiz = Brüt faiz × (1 − Stopaj oranı)

Örnek hesaplama

100.000 ₺’yi yıllık %40 faizle 32 günlük vadeye yatırdığınızı ve stopaj oranının %15 olduğunu varsayalım (oranlar tamamen örnek amaçlıdır):

• Brüt faiz = 100.000 × 0,40 × 32 ÷ 365 ≈ 3.507 ₺
• Stopaj = 3.507 × 0,15 ≈ 526 ₺
• Net faiz ≈ 2.981 ₺

Vade sonunda hesabınızda yaklaşık 102.981 ₺ olur.

Stopaj nedir?

Stopaj, faiz gibi menkul sermaye gelirlerinden kaynakta yapılan vergi kesintisidir. Banka, faizi hesabınıza yatırmadan önce stopajı keser ve devlete öder; yani ayrıca beyanname vermeniz gerekmez. Stopaj oranları vadeye ve para birimine göre farklılaşabilir ve zaman zaman yasal düzenlemelerle değiştirilir. Güncel oranları bankanızdan veya Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan teyit edin.

Vade yenilendiğinde bileşik etki

Basit faizle hesaplansa bile, vade sonunda faizi çekmeyip anaparayla birlikte yeniden yatırdığınızda bir sonraki dönem faiz, büyümüş tutar üzerinden hesaplanır. Bu, bileşik faizin mevduattaki karşılığıdır.

Yukarıdaki örnekte her 32 günde net %2,98 kazanıp bir yıl boyunca vadeyi yenilediğinizi düşünürsek (faiz oranı ve stopaj sabit kalırsa), yılda yaklaşık 11 dönem yenileme ile toplam getiri basit hesaptaki yaklaşık %34 yerine yaklaşık %38–40 olur. Kendi rakamlarınızla deneme yapmak için bileşik faiz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Yıllık faiz, efektif faiz ve reel getiri

• Nominal (ilan edilen) faiz: Bankanın duyurduğu yıllık oran.
• Efektif faiz: Vade yenilemelerinin bileşik etkisini de içeren gerçek yıllık getiri.
• Reel getiri: Enflasyondan arındırılmış getiri. Net faiz enflasyonun altında kalıyorsa, hesabınızdaki para artsa bile alım gücünüz azalır.

Reel getiri formülü: (1 + net getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Ayrıntılar için enflasyondan korunma rehberimize bakabilirsiniz.

Vade seçerken nelere dikkat etmeli?

Paraya ne zaman ihtiyacınız olacak?

Vadeli hesabı vadesinden önce bozarsanız genellikle o döneme ait faizin tamamını veya bir kısmını kaybedersiniz. Bu yüzden vadeyi, paraya ihtiyaç duyabileceğiniz zamana göre seçin. Acil durum fonunuzun bir kısmını kısa vadeli ya da günlük erişilebilir hesaplarda tutmak daha güvenlidir.

Faiz beklentisi

• Faizlerin düşmesi bekleniyorsa, daha uzun vade mevcut yüksek oranı kilitlemenizi sağlar.
• Faizlerin yükselmesi bekleniyorsa, kısa vade sizi daha yüksek oranlardan yararlanmak için esnek bırakır.

Hoş geldin faizleri ve kampanyalar

Bazı bankalar yeni müşterilere veya “yeni para” için ilk vadede daha yüksek oran sunar. Kampanya bitiminde oranın ne olacağını önceden öğrenin.

Merdiven (kademeli vade) stratejisi

Birikiminizi farklı vadelere bölmek (örneğin bir kısmı 1 ay, bir kısmı 3 ay, bir kısmı 6 ay) hem likidite hem de faiz riskini dengeler.

Mevduat güvencesi

Türkiye’de bankalardaki gerçek kişi mevduatları, belirli bir tutara kadar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi altındadır. Güvence tutarı zaman zaman güncellenir; büyük birikimler için güncel limiti kontrol edip gerekirse birden fazla bankaya dağıtmayı değerlendirebilirsiniz.

Mevduat dışında düşük riskli alternatifler

• Para piyasası fonları: Günlük likidite ve faize yakın getiri sunabilir.
• Devlet tahvili ve hazine bonoları: Sabit getirili, düşük riskli araçlardır.
• Katılım hesapları: Faizsiz bankacılık prensibiyle kâr payı esasına göre çalışır.

Hangi aracın sizin için uygun olduğuna karar verirken getiri, likidite, vergi ve risk birlikte değerlendirilmelidir. Riskleri dağıtmanın yollarını portföy çeşitlendirme rehberimizde anlattık.

Sonuç

Mevduat faizini doğru hesaplamak için ilan edilen orana değil, stopaj sonrası net getiriye ve onun da enflasyon karşısındaki reel değerine bakmalısınız. Vadeyi ihtiyacınıza göre seçmek, faizi yeniden değerlendirmek ve birikimi farklı vadelere bölmek, mevduattan en iyi şekilde yararlanmanızı sağlar.